Werken als Model Risk Analyst

Wat doet een Model Risk Analyst?

Een Model Risk Analyst toetst de modellen waarmee een organisatie rekent en beslist, en bouwt die modellen zelf niet. De analist kijkt onafhankelijk naar opzet, data, resultaten en gebruik, en geeft daarna advies aan de modeleigenaar. Dit werk hoort bij het risicomanagement van een organisatie.

Neem de validatie van een kredietmodel dat de kans op wanbetaling van bedrijfsklanten schat. Je begint met de documentatie: welke aannames zijn gemaakt, welke data zijn gebruikt en welke beperkingen het model heeft. Daarna controleer je of de data kloppen, reken je de resultaten zelf na met een eigen script en vergelijk je de voorspellingen met wat er daarna gebeurde. Je kijkt ook of het model wordt gebruikt voor het doel waarvoor het is ontworpen. Wat niet klopt, gaat in een rapport met bevindingen en aanbevelingen voor de modeleigenaar, en daarna volg je of die worden opgevolgd.

Een tweede voorbeeld is een model van een externe leverancier. Een afdeling gebruikt een gekocht model om producten te waarderen, maar de documentatie is beperkt en de formules zijn niet te zien. Je vraagt welke aannames de leverancier gebruikt, test het model met eigen voorbeelden en legt de beperkingen vast in het modelregister. Met de afdeling spreek je af waarvoor het model wel en niet mag worden gebruikt. Voor de rol rond externe partijen zie de rolgids Third Party Risk Manager.

De invulling verschilt per organisatie. Bij de ene valideer je modellen, bij de andere beheer je het kader en het register, en bij weer een andere doe je beide. De rol heet ook niet overal hetzelfde: Model Validator, Model Risk Analyst, Model Risk Manager of Quantitative Analyst. Er bestaat geen officieel beroepsprofiel, dus deze beschrijving steunt op de CRR, de ECB-gids en vakduiding.

Wat is modelrisico?

Modelrisico is het risico op verlies door beslissingen die vooral rusten op de uitkomst van interne modellen. Het ontstaat door fouten in het ontwerp, de ontwikkeling, het schatten van parameters, de implementatie, het gebruik of de monitoring van een model. De definitie staat in de CRR, de kapitaalverordening voor banken, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2024/1623.

De CRR noemt ook typische fouten. Een model past niet bij het product of de marktomstandigheden, en er is te weinig getoetst of het wel past. Bij de implementatie gaat iets mis, of een fout bij het boeken van een transactie in het handelssysteem leidt tot onjuiste waarderingen. Een model wordt gebruikt voor een doel waarvoor het niet is bedoeld. En de monitoring of validatie van de prestaties komt te laat of werkt niet goed genoeg.

Volgens dezelfde verordening is modelrisico onderdeel van operationeel risico. Operationeel risico is het risico op verlies door ontoereikende of falende interne processen, mensen en systemen of door externe gebeurtenissen. Voor die kant van het vak lees je de rolgids Operational Risk Analyst.

Hoe wordt modelrisico beheerd?

Volgens de ECB verkleint effectief modelrisicobeheer het risico op verliezen en op een onderschatting van de eigenvermogenseisen, die ontstaan door gebreken bij het ontwikkelen, implementeren of gebruiken van modellen. De ECB guide to internal models, versie 4.1 van 26 juni 2026, gaat over interne modellen voor kredietrisico, tegenpartijkredietrisico en marktrisico. De ECB verwacht dat een bank een kader heeft voor alle modellen in gebruik, maar de uitwerking in de gids gaat alleen over de interne modellen die zijn goedgekeurd voor de eigenvermogenseisen.

Het kader bevat volgens de ECB ten minste een schriftelijk beleid met een eigen definitie van wat een model is, een register van de modellen en richtlijnen om meetonzekerheid en bekende gebreken te beperken. Verder horen er richtlijnen bij voor het meten van modelrisico, voor de levenscyclus van een model en voor rapportage, plus een vastlegging van rollen, kennis en training. De ECB beschrijft de levenscyclus van een model als ontwikkeling, kalibratie, validatie, goedkeuring door de toezichthouder waar nodig, implementatie en toepassing.

Volgens de gids worden interne modellen voor eigenvermogenseisen eerst en daarna jaarlijks intern gevalideerd. Validatie moet onafhankelijk van de ontwikkeling blijven. De ECB noemt daarvoor verschillende organisatievormen, afhankelijk van de bank. Scheiding tussen ontwikkelaars en validatoren beperkt belangenverstrengeling en zwakke tegenspraak. Volgens de CRR toetst internal audit of een vergelijkbare onafhankelijke eenheid de modellen regelmatig, en de ECB verwacht dat die functie gescheiden is van de medewerkers die de modellen gebruiken en valideren.

Welke taken horen bij de functie?

De taken volgen uit het kader hierboven. De verdeling verschilt per organisatie, dus lees de vacature.

• Documentatie beoordelen. Je leest of een model zo is beschreven dat een gekwalificeerde derde de methode, aannames, beperkingen en het gebruik kan begrijpen en de bouw kan nabootsen.
• Data en aannames toetsen. Je controleert of de data kloppen en of de aannames passen bij het product en de marktomstandigheden. Bij de datakant hoort ook datagovernance.
• Resultaten reproduceren. Je rekent uitkomsten na en vergelijkt voorspellingen met wat er daarna gebeurde.
• Gebruik controleren. Je kijkt of het model wordt gebruikt voor het doel waarvoor het is bedoeld en niet voor iets anders.
• Register bijhouden of controleren. Je zorgt dat elk model in het modelregister staat, met eigenaar en beperkingen. De ECB-gids vraagt om een jaarlijkse beoordeling van het register.
• Bevindingen en aanbevelingen opschrijven. Een bevinding zegt wat je hebt getest, wat de uitkomst was en wat er moet veranderen.
• Opvolging volgen. Je houdt bij of bevindingen worden opgelost.
• Rapporteren aan het management. Je vat de stand van zaken samen voor de mensen die beslissen.

Welke skills heb je nodig?

Technisch heb je statistiek en kwantitatieve analyse nodig, voor het narekenen van resultaten en het volgen van modelprestaties. Daarbij horen statistische analyse en model monitoring. Je programmeert in bijvoorbeeld Python, R of SAS, en haalt data op met SQL. Begrip van financiële producten en risicoparameters hoort er ook bij, afhankelijk van het model.

Niet-technisch bied je onderbouwde tegenspraak aan collega's die het model hebben gebouwd. Dat vraagt om argumenten, niet om stelligheid. Je legt bevindingen uit aan lezers zonder kwantitatieve achtergrond en documenteert nauwkeurig. De ECB stelt ook eisen aan de validatiefunctie: die moet passend bemand zijn met ervaren medewerkers die voldoende kwantitatieve en kwalitatieve kennis hebben om modellen onafhankelijk te challengen.

Welke tools en technologie gebruikt een Model Risk Analyst?

Een modelregister is een overzicht van alle modellen, met eigenaar, toepassingsgebied, materialiteit en beperkingen bij elkaar. Je gebruikt het om te zien welke modellen er zijn en welke aandacht ze nodig hebben. Voor het narekenen en het opvragen van data gebruik je analysegereedschap als Python, R, SAS en SQL. Welke gereedschappen een werkgever gebruikt, staat in de vacature.

Machine learning vraagt bijzondere aandacht. De ECB omschrijft machine-learningtechnieken als modellen die op veel parameters leunen, sterk niet-lineaire functies kunnen weergeven en/of veel gegevens nodig hebben om te worden gekalibreerd. Banken moeten zeer complexe modellen en dynamische modellen volgens de ECB duidelijk labelen. Dynamische modellen passen zichzelf aan of kalibreren zich opnieuw als er nieuwe invoer komt. Lees over de techniek op de skillpagina machine learning en de pagina over de AI Act voor compliance en security.

Welke opleiding en certificeringen passen bij een Model Risk Analyst?

Een universitaire of hbo-opleiding met een kwantitatieve inslag is een gangbare route, zoals econometrie, wiskunde, statistiek, natuurkunde, data science of financiële wiskunde. De functie heeft ook niet-kwantitatieve kanten, zoals governance, documentatie en rapportage, waarvoor andere achtergronden bruikbaar zijn. Er is geen certificering die voor deze functie verplicht is.

De certificeringen in de kennisbank gaan vooral over IT-risico en audit en zijn hooguit een aanvulling. ISACA omschrijft de CRISC-certificering als bewijs van IT-risicomanagementexpertise, zie ook de skillpagina CRISC. De CISA-certificering hoort bij audit. Een certificering vervangt ervaring niet.

Hoe word je Model Risk Analyst?

Je kunt instromen vanuit een kwantitatieve opleiding, vanuit data-analyse of risicomodellering, vanuit actuariaat of vanuit audit. Je kunt ook zelf beginnen. Bouw een eenvoudig model en schrijf op waar het niet voor deugt. Leg je conclusies schriftelijk vast, zodat een collega ze kan nalopen. Oefen met het lezen van modeldocumentatie, en leer een bevinding helder op te schrijven: wat je hebt getest, wat de uitkomst was en wat je adviseert.

Wat je kunt laten zien, is een korte validatie van een eigen of openbaar model, met conclusies en de beperkingen die je hebt vastgelegd. Het garandeert geen aanstelling, maar het laat wel zien hoe je een model kritisch bekijkt.

Waar werk je als Model Risk Analyst?

Banken zijn de duidelijkste plek, omdat de CRR en de ECB-gids over interne modellen bij banken gaan. De gids gaat over banken die met interne modellen hun eigenvermogenseisen berekenen, en niet elke bank doet dat. Ook andere instellingen gebruiken modellen voor krediet, prijsstelling of fraude. Bij sommige organisaties buiten banken, zoals adviesorganisaties, komt de functie ook voor. Kijk op de sectorpagina financiële dienstverlening en op de werkgeverspagina voor Model Risk Analysts.

Waar groei je naartoe?

Dit is een overzicht van mogelijke rollen, geen belofte. Welke route openstaat, hangt af van de organisatie en van wat je laat zien.

• Senior Model Risk Analyst. Je krijgt complexere modellen en meer verantwoordelijkheid voor het kader. Zie de vacatures.
• Risk Manager. Je bewaakt risico's over meer soorten en rapporteert aan het management. Zie de vacatures en de rolgids.
• Operational Risk Analyst. Modelrisico is een onderdeel van operationeel risico. Zie de vacatures en de rolgids.
• IT Risk Manager. Je werkt waar modellen op IT-systemen draaien. Zie de vacatures en de rolgids.

Model Risk Analyst of IT Auditor?

Beide functies toetsen, werken onafhankelijk en leveren een rapport met bevindingen en aanbevelingen op. Ze verschillen in wat ze toetsen en met welke gereedschappen.

Vind je kwantitatief werk het leukst, dan past modelrisico het best. Heb je meer interesse in processen en beheersmaatregelen, dan past IT-audit beter, met de rolgids IT Auditor als verdieping.

Vacatures en werkgevers

Op de vacaturepagina voor Model Risk Analysts zie je welke vacatures openstaan. Op de werkgeverspagina zie je welke werkgevers deze functie zoeken. Wie het bredere vakgebied wil verkennen, begint bij het vakgebied risicomanagement.